Czym jest akredytacja?
Akredytacja to oficjalne potwierdzenie przez niezależny organ państwowy – w Polsce jest to Polskie Centrum Akredytacji (PCA) – że laboratorium spełnia wymagania międzynarodowej normy PN-EN ISO/IEC 17025:2018-02 w zakresie kompetencji technicznych i systemu zarządzania jakością.
Oznacza to, że laboratorium zostało sprawdzone, ocenione i uznane za kompetentne do wykonywania konkretnych pomiarów i wzorcowań w zdefiniowanym zakresie.
Laboratorium akredytowane otrzymuje numer akredytacji (np. AP 166 dla ProEnerga), który można zweryfikować publicznie w bazie PCA:
Laboratorium akredytowane – cechy i gwarancje
1. Nadzór i kontrola PCA
- Regularne coroczne audyty
- Sprawdzenie kwalifikacji personelu, procedur, aparatury i metod pomiarowych.
2. Zgodność z międzynarodowymi normami
Laboratorium musi działać według norm PN-EN ISO/IEC 17025, zapewniających spójność pomiarową i możliwość porównania wyników w skali międzynarodowej.
3. Spójność pomiarowa
- Wszystkie przyrządy pomiarowe są wzorcowane w Głównym Urzędzie Miar (GUM) lub innych laboratoriach akredytowanych.
- Wyniki pomiarów są powiązane z międzynarodowym układem jednostek SI.
Dodatkowe gwarancje:
- Kompetencje personelu – personel musi wykazywać potwierdzone kwalifikacje, szkolenia i doświadczenie. Każdy pracownik jest oceniany pod kątem zgodności z wymaganiami PCA.
- Dokumentacja i identyfikowalność wyników – każde świadectwo wzorcowania jest w pełni identyfikowalne, zawiera numer akredytacji, zakres wzorcowania, niepewność pomiaru oraz podpisy uprawnionych osób. Wydajemy wyniki wzorcowań.
- Bezstronność i niezależność – laboratorium nie może działać w interesie żadnej strony. PCA wymaga dowodów niezależności od producentów, dostawców czy odbiorców urządzeń.
- Porównania międzylaboratoryjne i badania biegłości – obowiązek cyklicznego uczestnictwa w badaniach porównawczych z innymi laboratoriami (w tym z GUM), aby potwierdzić zgodność wyników i dokładność pomiarów.
Laboratorium nieakredytowane – ograniczenia i ryzyka
1. Brak zewnętrznej weryfikacji
Nie jest kontrolowane przez PCA ani żaden inny niezależny organ. Brak potwierdzenia, że stosowane metody pomiarowe są zgodne z normami lub że przyrządy mają aktualne wzorcowania.
2. Brak gwarancji spójności
Wyniki pomiarów mogą nie być powiązane z jednostkami SI. Brak pewności, że przyrządy były wzorcowane w GUM lub innym wiarygodnym źródle.
3. Niższy poziom wiarygodności
Świadectwa nie są uznawane przez organy kontrolne, jednostki certyfikujące, inspektorów technicznych czy audytorów. W razie sporu technicznego ich wartość dowodowa jest ograniczona.
Dodatkowe ryzyka:
- Niepewność pomiarowa niepotwierdzona – brak obliczeń lub weryfikacji niepewności pomiaru według zasad metrologii. Wynik może być poprawny, ale nie wiadomo z jaką dokładnością.
- Brak obowiązku doskonalenia systemu jakości – laboratoria nieakredytowane nie są zobowiązane do audytów, przeglądów i ciągłego doskonalenia. Mogą stosować uproszczone lub przestarzałe metody.
- Brak nadzoru nad personelem i aparaturą – nie ma formalnego systemu potwierdzającego kompetencje pracowników. Nie ma wymogu kalibracji urządzeń w laboratoriach GUM.
Porównanie – akredytowane vs. nieakredytowane
Laboratorium akredytowane
- Nadzór zewnętrzny: Tak, przez PCA (Polskie Centrum Akredytacji)
- Norma jakości: ISO/IEC 17025
- Spójność pomiarowa: Gwarantowana przez wzorcowanie w GUM
- Niepewność pomiaru: Określona i zweryfikowana
- Uznawalność świadectw: Krajowa i międzynarodowa
- Kompetencje personelu: Potwierdzone i okresowo sprawdzane
- Audyty i kontrole: Regularne (co rok)
- Bezstronność: Wymagana i kontrolowana
- Porównania międzylaboratoryjne: Obowiązkowe
- Wartość świadectwa: Dokument urzędowo uznawany
Laboratorium nieakredytowane
- Nadzór zewnętrzny: Brak
- Norma jakości: Brak formalnej normy
- Spójność pomiarowa: Brak gwarancji
- Niepewność pomiaru: Zazwyczaj nieobliczana
- Uznawalność świadectw: Ograniczona / brak
- Kompetencje personelu: Brak formalnej weryfikacji
- Audyty i kontrole: Brak obowiązku
- Bezstronność: Nie wymagana
- Porównania międzylaboratoryjne: Nie wymagane
- Wartość świadectwa: Dokument informacyjny bez mocy akredytacyjnej
Dlaczego warto korzystać z laboratorium akredytowanego
- Otrzymujesz pewność wyniku i pełną identyfikowalność pomiarów.
- Świadectwa są akceptowane przez audytorów, producentów i organy państwowe.
- Minimalizujesz ryzyko błędów pomiarowych, reklamacji i strat finansowych.
- W przypadku sporów technicznych lub inspekcji – świadectwo PCA ma moc dowodową.
- Współpraca z akredytowanym laboratorium jest często wymagana w przetargach, certyfikacjach i kontrolach URE, PSE, OSD czy audytach ISO.
Podsumowanie
Laboratorium akredytowane
Gwarancja:
- kompetencji, niezależności, jakości i wiarygodności
- spójności pomiarowej i uznawalności wyników
- zgodności z międzynarodowymi standardami metrologii
Laboratorium nieakredytowane
Może wykonywać pomiary, ale:
- wyniki nie mają oficjalnego potwierdzenia jakości
- nie są uznawane w postępowaniach technicznych ani audytach
- brak gwarancji spójności pomiarowej i kompetencji
Dlatego jeśli zależy Ci na pewności, bezpieczeństwie i wiarygodności pomiaru, wybieraj laboratorium akredytowane PCA, tak jak ProEnerga – z numerem akredytacji AP 166, potwierdzonym przez Polskie Centrum Akredytacji i uznawanym w całej Polsce oraz Unii Europejskiej.